Prof. zw. dr hab. n. wet. Marian Kubasiewicz (1921-1997)

Prof. zw. dr hab. n. wet. Marian Kubasiewicz (1921-1997)

 

Nota biograficzna

Profesor Marian Kubasiewicz urodził się 25 stycznia 1921 W 1945 roku studia na Wydziale Medycyny Weterynaryjnej Uniwersytetu i Poli­techniki we Wrocławiu. Już podczas studiów w 1947 roku został młodszym asystentem w Katedrze Anatomii Zwierząt, kierowanej przez znakomitego anatoma profeso­ra Antoniego Banta. W 1950 roku uzyskał dyplom lekarza weterynarii. We Wrocławiu pracował do 1954 roku.

Z inspiracji organizatora i pierwszego Rektora Wyższej Szkoły Rolniczej w Szczecinie, prof. dr hab. Mariana Lityńskiego, Profesor Marian Kubasiewicz przeniósł się do Szczecina i przystąpił do organizowania Katedry Anatomii Zwierząt, której kierownikiem oficjalnie został 1 stycznia 1955 roku i funkcję te pełnił do 1991 roku, tj. do chwili przejścia na emeryturę.

Profesor M. Kubasiewicz pełnił wiele ważnych i odpowiedzialnych funkcji w Uczelni: w latach 1956-1957 był prodziekanem Wydziału Zootechnicznego, a w okresie od 1961 do 1962 roku dziekanem tego Wydziału. Od 1962 do 1964 roku był prorektorem Wyższej Szkoły Rolniczej w Szczecinie. W latach 1964-1966 oraz w okresie lat 1981-1984 pełnił zaszczytną funkcję Rektora Uczelni.

Działalność naukową Profesor Marian Kubasiewicz rozpoczął we Wrocławiu finalizując jej pierwszy etap pracą naukową na podstawie której w 1952 roku Rada Wydziału Weterynaryjnego nadała Mu stopień doktora nauk weterynaryjnych. Już w Szczecinie, w 1959 roku na łamach Wydawnictwa Szczecińskiego Towarzystwa Naukowego ogłosił pracę pt. ,,Szczątki zwierząt wczesnośredniowiecznych z Wolina”, która stanowiła podstawę do uzyskania w roku 1961 stopnia doktora habilitowanego. Tytuł naukowy profesora nadzwyczajnego uzyskał w roku 1967, a zwyczajnego w 1976.

Profesor był entuzjastą nauk morfologicznych, poświęcił się anatomii, ale interesował się również zagadnieniami współczesnej Mu informatyki. Był inspiratorem wprowadzenia systemu kart perforowanych do badań naukowych z zakresu teratologii. Na szczególną uwagę zasługuje działalność Profesora obejmująca zagadnienia z zakresu zoologii i archeologii. To On na międzynarodowej konferencji naukowej archeologów i biologów w Budapeszcie, zajmujących się wykopaliskami zwierzęcymi, zaproponował termin archeozoologia, który został przyjęty i obowiązuje w świecie badaczy zajmujących się ta problematyką.

Badaniami z zakresu archeozoologii Profesor zajmował się jeszcze jako asystent Katedry Anatomii Zwierząt Uniwersytetu Wrocław­skiego. Brał udział w opracowaniu materiałów wykopaliskowych z Opola i Wrocławia, później Milicza i innych stanowisk śląskich. Pierwsze publikacje z tego zakresu pojawiły się na łamach takich czasopism, jak ,,Dawna Kultura” i ,,Mówią wieki”.

Ogromną ilość czasu zawodowego Profesor poświęcił na opracowanie materiałów pochodzących ze stanowisk archeologicznych Wolina i innych stanowisk Pomorza Zachodniego. Prace badawcze nad szczątkami wydobytymi ze stanowisk Wolina Profesor rozpoczął już w okresie pobytu we Wrocławiu. Dużą ich cześć przywiózł ze sobą przenosząc się do Szczecina. Stała się ona, wraz z materiałami z innych regionów Pomorza, a później z zagranicy (Bułgarii i Jugosławii), bazą naukowa pracowni archeozoologicznej, uzupełnianej przez kolejne lata przez Profesora i najbliższego wieloletniego współpracownika dr hab. Jerzego Gawlikowskiego. Współcześnie zbiory szczątków kostnych zabezpieczone i administrowane przez Zespół naukowy Zakładu Anatomii Zwierząt Wydziału Biotechnologii i Hodowli Zwierząt ZUT liczą ponad dwa i pół miliona egzemplarzy oraz setki preparatów i zbiorów muzealnych. Materiał ten dostarczył wiele interesujących informacji o archeofaunie z różnych regionów Polski, w tym Pomorza Zachodniego, posłużył ustaleniu celów hodowli, preferencji w wyborze gatunków zwierząt do hodowli, sposobu zagospodarowania surowców pochodzących od zwierząt, opisu morfologii, kondycji i wykorzystania do pracy zwierząt wczesnośredniowiecznych społeczności ludzkich.

Rezultatem pracy Profesora i Jego najbliższych współpracowników, wspomnianego już Jerzego Gawlikowskiego, ale także profesora Zdzisława Szuby, doktorów Adama Szymańskiego, Andrzeja Miśniakiewicza, Jerzego Stępnia, Stanisława Nogalskiego były prace doktorskie i rozprawy habilitacyjne, wykonane pod bezpośrednia opieką naukową Mariana Kubasiewicza oraz bardzo ważne inne prace naukowe, między innymi: ,,Badania archeozoologiczne na terenie Gdańska w IX—XIV wieku”, ,,Gdańsk wczesnośredniowieczny”. Jest to rezultat kilku lat badań prowadzonych bezpośrednio na terenie gdańskich stanowisk. Innym opracowaniem wykonanym wspólnie z profesorem Jerzym Gawlikowskim jest praca pt. ,,Szczą­tki zwierząt wczesno­średnio­wiecz­nych z Kołobrzegu”. Niezwykle ważną w dorobku naukowym jest książka wydana przez Szczecińskie Towarzystwo Naukowe przygotowana przez Profesora M. Kubasiewicza wraz z węgierskim specjalista z zakresu badań nad udomowieniem zwierząt pro­fesorem Sandorem Bökönyim pt. ,,Neolithische Tiere Polens und Ungarns in Ausgrabungen”.

Pokaźnych rozmiarów opracowania materiałów ze stanowisk archeologicznych, położonych na terenie Szczecina, zamieszczone są w Materiałach Zachodniopomorskich, wydawanych od roku 1955 przez Muzeum Pomorza Zachodniego. Godny uwagi jest fakt, ze Profesor do końca życia był członkiem Rady Redakcyjnej Materiał­ów Zachodniopomorskich. Osiągnięcia z zakresu badań archeo­zoologicznych sytuują Go wśród wybitnych uczonych w kraju i za granicą. Uczestniczył w międzynarodowych sympozjach, konferen­cjach i gremiach archeozoologicznych.

Brał czynny udział w organizowaniu, a później w pra­cach Międzynarodowej Rady Archeozoologicznej (International Council for Archaeozoology — ICAZ), która powstała w roku 1963 przy UNESCO. Przez długie lata był członkiem tej 40-osobowej instytucji międzynarodowej, a jako jedyny przedstawiciel Polski — członkiem jej siedmioosobowego Komitetu Wykonawcze­go. Był też członkiem Komisji UNESCO ds. Historii Rolnictwa. Wielokrotnie uczestniczył w rozmaitych imprezach i zjazdach organizowanych przez ICAZ (Groningen, Kopenhaga, Londyn, Halle), a w 1978 roku organizował III Międzynarodową Konferencję Archeozoologii w Szczecinie finansowanej przez UNESCO, łącznie z materiałami pokonferencyjnymi wydanymi pod redakcja Profesora.

Profesor miał również ogromne osiągnięcia w dzie­dzinie badań teratologicznych, których był twórcą. Impulsem do tych badań był pogłębiający się proces degradacji środowiska i wynikające z tego skutki dla hodowli zwierząt. Wraz z Jerzym Gawlikowskim, Adamem Szymańskim i Andrzejem Miśniakiewiczem, od podstaw opracowali, zasady i metodyki badań z zakresu teratologii. Nawiązali współpracę z ośrodkami badawczymi w kraju gromadząc olbrzymi materiał dokumentacyjny obejmujący ponad 40 tysięcy cieląt obarczonych wadami rozwojowymi. Z tego zakresu wykonano pod kierunkiem Profesora i wspomnianych Współpracowników wiele prac magisterskich, przeprowadzono setki sekcji cieląt obarczonych wadami rozwojowymi. Wyniki tych badań opublikowano jako przypadki kazuistyczne i przedstawiono jako dysertacje doktorskie.

Profesor poświęcał również czas działalności redakcyjnej. W okresie lat 1958-1993 był redaktorem serii Zootechnika i wydawanej w ramach Zeszytów Naukowych Akademii Rolniczej w Szczecinie podserii Teratologica Scripta oraz uczestniczył w pracach rady redakcyjnej Materiałów Zachodniopomorskich.

Profesor w czasie swej działalności naukowej opiniował liczne wnioski na uzyskanie tytułów naukowych, stopni doktora i doktora habilitowanego.

Za swą działalność dydaktyczną i naukową Profesor uhonorowany został licznymi od­zna­cze­nia­mi: m. in. Krzyżem Komandorskim Orderu Odrodzenia Polski, medalem i tytułem Zasłużonego Na­uczyciela PRL, medalem Komisji Edukacji Narodowej oraz wieloma odznaczeniami re­gional­nymi. Profesor był wielokrotnym laureatem nagrody Ministra Oświaty i Szkolnictwa Wyższego I-go stopnia, członkiem wielu towarzystw naukowych.

Był wybitnym specjalista w dziedzinie anatomii zwierząt, ar­cheozoologii i teratologii oraz zasłużonym organizatorem rozwoju Akademii Rolniczej w Szczecinie, a także wspaniałym wychowawca kadry anatomów polskich. Zmarł w 1997 roku.

 

Na podstawie materiałów udostępnionych przez:

dr hab. Jerzego Gawlikowskiego i dr inż. Lesława Kubasiewicza

 

opracował Prof. dr hab. Piotr Baranowski. 

 

Na podstawie materiałów udostępnionych przez:

dr hab.Jerzego Gawlikowskiego i dr inż.Lesława Kubasiewicza,

opracował

Prof. dr hab. Piotr Baranowski.